استاد تمام علوم پزشکی: با ادامۀ روند فعلی، تا سال ۲۰۵۰ میلادی مقاومت آنتی‌بیوتیکی معضلی کشنده‌تر از سرطان خواهد بود و سالانه بیش از ۱۰میلیون نفر قربانی خواهد گرفت.

 

گروه اقتصادی خبرگزاری تسنیم؛ پروندۀ «مرغ ایرانی»

دکتر علی کرمی، استاد تمام دانشگاه علوم پزشکی بقیت‌الله، چهره‌ای شناخته شده است. علاوه بر جایگاه و وزن علمی، او را از فعالیت‌ها و دغدغه‌های اجتماعیش، در حوزه‌هایی همچون سبک زندگی و مخالفت با تجاری‌سازی محصولات مشکوک تراریخت می‌شناسیم.

این شخصیت برجستۀ علمی، معتقد است، با روند فزایندۀ مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها در جهان، طی دو تا سه دهۀ آینده، پدیدۀ «مقاومت آنتی‌بیوتیکی» حتی از سرطان هم قربانی بیشتری خواهد گرفت. این پدیده ممکن است در اثر مصرف مستقیم، یا ناشی از مصرف غیرمستقیم ــ برای مثال مصرف بیش از حد مرغ‌های درشت ــ باشد، که با فشار دارو و به‌صورت مصنوعی و بیش از حد پروار می‌شوند. بر همین اساس مصرف مرغ‌های به‌اصطلاح «سایز» ــ کمتر از 1.7کیلوگرم ــ یکی از عوامل سریع جلوگیری یا کاهش این مشکل است که به خانواده‌ها توصیه می‌شود.

این فوق‌تخصص زیست مولکولی و مهندسی ژنتیک، در گفتگو با خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم تصریح کرد: پژوهش‌های متعدد نشان می‌دهد با ادامۀ روند فعلی، تا سال 2050 میلادی مقاومت آنتی‌بیوتیکی معضلی کشنده‌تر از سرطان خواهد بود و سالانه بیش از 10میلیون نفر قربانی خواهد گرفت.

 

این استاد برجستۀ علوم پزشکی در پاسخ به اینکه «علت توسعۀ مقاومت در برابر آنتی‌بیوتیک‌ها  چیست؟ و آیا از حیوانات به انسان‌ها منتقل می‌شود؟» خاطرنشان کرد: مهم‌ترین علت مقاومت به آنتی‌بیوتیک‌ها، استفاده از آنتی‌بیوتیک‌های مشابه و طولانی‌مدت در غذاهای دام و طیور است.

وی ادامه داد: طی دهه‌های اخیر، افزایش بی‌رویۀ مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها سبب گسترش ژن­‌های مقاوم و در نتیجه افزایش مقاومت آنتی‌بیوتیکی باکتری‌ها شده، و همین پدیده کارایی داروها را کاهش داده است.

کرمی با ارائۀ یک مثال و با اشاره به عادت غذایی پر از پروتئین اروپایی‌ها گفت: سالانه هر اروپایی به‌طور متوسط 10 کیلو گوشت گاو، 22 کیلو گوشت پرندگان و31 کیلو گوشت خوک مصرف می‌کند. اروپایی‌ها گوشت را دوست دارند، غافل از اینکه نیمی از آنتی‌بیوتیک‌هایی که در اروپا تولید می‌شود به مصرف دام و طیور اختصاص دارد. همین حجم بالای استفاده از آنتی‌بیوتیک‌ها، جزو علت‌های اساسی مقاومت آنتی‌بیوتیکی است.

وی اضافه کرد: زمانی که مرغی را می‌شویید، دستانتان به باکتری‌های مقاوم موجود در گوشت مرغ آلوده می‌شود. اگر دستان‌تان را نشویید و بعد مثلاً کاهو خرد کنید، باکتری‌ها از مرغ به کاهو منتقل می‌شود و زمانی که کاهو را می‌خورید باکتری وارد بدنتان خواهد شد.

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی بقیت‌الله معتقد است: بدترین حالت این خواهد بود که مقاومت نسبت به آنتی‌بیوتیک‌ها به حدی برسد که دیگر هیچ آنتی‌بیوتیک جدیدی نداشته باشیم. در این صورت همۀ ما درمعرض ابتلا به عفونت‌هایی خواهیم بود که 30 سال پیش با یک آنتی‌بیوتیک ساده از بین می‌رفت. ممکن است تا دو دهۀ آینده برای همان عفونت ساده هیچ آنتی‌بیوتیک مؤثری وجود نداشته باشد.

وی در ادامه با اشاره به سهم قابل توجه افزودنی­‌های خوراکی آنتی­‌بیوتیکی در صنعت پرورش طیور، برخی از آنتی­‌بیوتیک­‌هایی که به‌عنوان مکمل خوراکی در صنعت طیور استفاده می‌شود را به این ترتیب برشمرد: پنی­سیلین، نئومایسین، اریترومایسین، کلرتتراسایکلین، اکسی تتراسایکلین، استرپتومایسین، کلرامفنیکل و فلوروکوئینولون.

کرمی تأکید کرد: در بسیاری از کشورهای پیشرفته در مورد باقیماندۀ سموم یا آنتی بیوتیک‌ها در فرآورده‌های غذایی، قوانین بسیار سخت‌گیرانه‌ای وجود دارد، چراکه مطالعات روشن کرده که مصرف نادرست و بیش‌ از اندازۀ آنها، مقاومت‌ در برابر آنتی‌بیوتیک‌ها در انسان را بیشتر می‌کند.

وی با بیان اینکه در سال‌های اخیر عفونت‌ها و بیماری‌های مقاوم به درمان‌های دارویی به‌شدت افزایش داشته، ادامه داد: بر مبنای حجم فروش آنتی‌بیوتیک دامپزشکی از طریق گزارش‌های عمومی در 38 کشور، پیش‌بینی می‌شود که حجم آنتی‌بیوتیک‌ها در ایران در سال 2030 بیش از 235 هزار تن باشد. این آمار در کشورهای متفاوت موجود است. بسیاری از کشورهای اروپایی مانند آلمان و دانمارک و سوئد مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها را به‌ عنوان افزودنی و محرک رشد در خوراک طیور کاملاً یا تا حدود زیادی ممنوع کرده‌اند. البته بسیاری از این ترکیبات در آمریکا ممنوع نشد ولی در اتحادیۀ اروپا ممنوع شد.

وی همچنین درخصوص بروز مشکلات زیست‌محیطی ناشی از آنتی‌بیوتیک‌ها نیز خاطرنشان کرد: استفادۀ روزافزون از آنتی­‌بیوتیک­‌ها به‌عنوان افزودنی­‌های خوراکی در دام سبب بروز مشکلاتی در زمینۀ آلودگی محیط نیز شده ‌است. علاوه بر دفع باکتری­‌های مقاوم به آنتی‌بیوتیک­‌ها همراه با فضولات حیوانات، حدود 75درصد از آنتی­‌بیوتیک­‌های افزوده شده به خوراک­‌ دام‌ها می­‌تواند از طریق ادرار و مدفوع حیوانات دفع شده و وارد محیط شود.

این استاد برجستۀ علوم پزشکیافزود: تعداد زیادی از آنتی­‌بیوتیک­‌هایی که در سطوح پایین­‌تر دوز درمانی به‌عنوان افزودنی غذایی استفاده می­‌شوند مانند کوئینولون­‌ها، ترکیباتی بسیار مقاوم در برابر تجزیه هستند. به این معنی که اثر چنین آنتی‌بیوتیک­‌هایی بر جمعیت­‌های باکتریایی موجود در اکوسیستم­‌های خاکی و آبی همچنان قوی و بدون تغییر باقی می­‌ماند. سویه­‌های مقاوم به آنتی­‌بیوتیک موجود در مدفوع همراه با آنتی‌بیوتیک­‌های غیرقابل تجزیه که در مدفوعوجود دارند، می­‌تواند اثر منفی بسیار بزرگی بر سیستم­‌های زیست‌محیطی داشته باشند. در این زمینه باید توجه داشته باشیم که تعداد دام­‌های اهلی در بسیاری از کشورها حدود 2 تا 3 برابر جمعیت انسانی است.

وی ادامه داد: مقاومت به اکسی‌تتراسایکلین در انسان که در نتیجۀ مصرف گوشت حیوانات ایجاد شد، منجر به محدودیت یا ممنوعیت استفاده از افزودنی­‌های خوراکی آنتی­‌بیوتیکی شد. با توجه به گزارش‌های مختلف از سراسر جهان در رابطه با افزایش مقاومت باکتری­‌های آنتی­‌بیوتیکی از طریق انتقال از حیوان به انسان، اختلاف نظر در مورد استفاده از افزودنی­‌های خوراکی آنتی‌بیوتیکی تا پایان سال 1990 به یک نگرانی عمومی تبدیل شد. به دلیل ایجاد مقاومت دارویی در نتیجۀ مصرف آنتی‌بیوتیک­‌ها، مصرف این داروها در سال 1998 در سوئد ممنوع شد. اتحادیۀ اروپا نیز در سال­‌های 1997 تا 2006 به‌تدریج استفاده از آنتی‌بیوتیک­‌ها را در خوراک دام و طیور به‌عنوان دارو ممنوع اعلام کرد.

کرمی پیشنهاد کرد: برای پیشگیری از ایجاد مقاومت آنتی‌بیوتیکی در انسان باید به سه اصل زیر توجه کرد:

1.آنتی‌بیوتیک‌هایی که مصرف آن در انسان زیاد است، نباید در دام و طیور استفاده شود.

2.استفاده از آنتی‌بیوتیک‌ها برای پیشگیری از بیماری‌های عفونی باید به حداقل برسد.

3.نباید از آنتی‌بیوتیک‌ها به‌عنوان محرک رشد در تغذیۀ دام و طیور استفاده کرد.

به گزارش تسنیم، با افزایش فزایندۀ نرخ سالانۀ مصرف مرغ در جهان، تأمین جایگزین­‌های مناسب برای آنتی‌بیوتیک­‌ها، ضروری است. برخی از جایگزین­‌های غیردرمانی آنتی­‌بیوتیک­‌ها عبارتند از: آنزیم­‌ها، اسیدهای آلی، پروبیوتیک­‌ها، پری­بیوتیک­‌ها، گیاهان و روغن­‌های اتری، محرک­‌های ایمنی در تغذیه و رعایت دقیق اصول قرنطینه و بهداشت. انتخاب مواد افزودنی جایگزین آنتی­‌بیوتیک با هدف تحریک رشد باکتری­‌های مفید و به حداقل رساندن فعالیت­‌های میکربی مضر در دستگاه گوارش صورت می‌گیرد. این کار شامل یافتن ترکیبات ممانعت‌کننده از رشد باکتری است که این مهارکنندگی را باید نسبت به باکتری­‌های نامطلوب اعمال کند.

یکی از مهمترین جایگزین­‌های مواد آنتی‌بیوتیکی که امروزه به میزان زیادی مورد استفاده قرار می­‌گیرد و اثرات مثبت آن به اثبات رسیده‌ پروبیوتیک­‌ها هستند.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *